| مورد مقایسه | آربیتروم | آپتیمیسم | کدام برای تو بهتره؟ |
|---|---|---|---|
| نوع شبکه | لایه ۲ اتریوم با Optimistic Rollup | لایه ۲ اتریوم با Optimistic Rollup | هر دو برای کارمزد کمتر و سرعت بیشتر مناسباند. |
| زیرساخت اصلی | Nitro، BoLD، Stylus و Orbit | OP Stack و Cannon | آربیتروم برای انعطاف فنی، آپتیمیسم برای ساخت ماژولار. |
| سرعت | زمان بلاک حدود ۲۵۰ میلیثانیه | زمان بلاک حدود ۲ ثانیه | آربیتروم واکنش سریعتری دارد. |
| کارمزد | معمولاً پایین و مناسب تراکنشهای پیچیده | معمولاً پایین و وابسته به blob اتریوم | اختلاف کارمزد ثابت نیست و به شلوغی شبکه بستگی دارد. |
| امنیت | اثبات تقلب چندمرحلهای با BoLD | سیستم اثبات خطا با Cannon | هر دو امنیت خوبی دارند، ولی مدل آربیتروم پیچیدهتر است. |
| سازگاری با EVM | سازگار با EVM و پشتیبانی از Stylus | سازگاری بسیار نزدیک با EVM | برای توسعه ساده با Solidity، آپتیمیسم راحتتر است. |
| زبان برنامهنویسی | Solidity، Rust، C و C++ از طریق Stylus | بیشتر Solidity و Vyper | اگر با Rust یا C کار میکنی، آربیتروم جذابتر است. |
| ساخت زنجیره اختصاصی | Orbit برای ساخت L2 و L3 | OP Stack برای ساخت زنجیره در Superchain | برای اتصال به Superchain، آپتیمیسم گزینه بهتری است. |
| اکوسیستم دیفای | نقدینگی و TVL بالاتر، حضور پررنگ GMX | اکوسیستم در حال رشد با اتصال به زنجیرههایی مثل Base | برای دیفای و سواپ، آربیتروم معمولاً دست بالاتر را دارد. |
| تمرکززدایی | Sequencer هنوز نقش مهمی دارد | Sequencer هنوز نقش مهمی دارد | این مورد فعلاً چالش مشترک هر دو شبکه است. |
| برداشت به اتریوم | برداشت مستقیم معمولاً دوره چالش چندروزه دارد | برداشت مستقیم معمولاً دوره چالش چندروزه دارد | برای انتقال سریعتر، باید از بریجهای واسط استفاده کنی. |
آربیتروم و آپتیمیسم هر دو لایه 2 اتریوم هستن؛ یعنی تراکنش ها رو خارج از شبکه اصلی پردازش می کنن تا هزینه کمتر و سرعت بیشتر بشه. تفاوت اصلی اینجاست که آربیتروم بیشتر با نقدینگی عمیق دیفای، سرعت بالا، Stylus و ساخت زنجیره با Orbit شناخته میشه. در طرف مقابل، آپتیمیسم روی OP Stack، سازگاری نزدیک با اتریوم و ساخت اکوسیستم Superchain تمرکز داره. پس انتخاب بین آربیتروم یا آپتیمیسم به نیازت بستگی داره: دیفای و نقدینگی بالا یا توسعه زنجیره و اتصال به اکوسیستم های مختلف. در ادامه خیلی جزئی تر درباره آربیتروم در مقابل آپتیمیسم میگیم .
آربیتروم و آپتیمیسم چیستند و نحوه عملکرد آربیتروم و آپتیمیسم؟
آربیتروم و آپتیمیسم دو شبکه لایه 2 اتریوم هستن که برای کم کردن کارمزد و افزایش سرعت تراکنش ها ساخته شدن. آربیتروم محصول Offchain Labs هست و با شبکه Arbitrum One، Nova و ابزار Orbit بیشتر روی دیفای و ساخت زنجیره های اختصاصی تمرکز داره. آپتیمیسم هم محصول OP Labs هست و با OP Stack و ایده Superchain، شبکه هایی مثل Base و Unichain رو به زیرساخت مشترک متصل می کنه.
آربیتروم و آپتیمیزم با تکنولوژی Optimistic Rollup کار می کنن؛ یعنی تراکنش ها رو بیرون از اتریوم جمع و پردازش می کنن و فقط اطلاعات خلاصه شده رو به شبکه اصلی می فرستن. به همین دلیل، فشار روی اتریوم کمتر و تراکنش ها سریع تر و ارزان تر میشن. در این مدل، تراکنش ها ابتدا معتبر فرض میشن و اثبات تقلب برای شناسایی تراکنش های مشکوک به کار میره. توالی ساز یا Sequencer هم تراکنش ها رو مرتب می کنه و برای ثبت به اتریوم می فرسته.
مقایسه معماری آربیتروم و آپتیمیسم
در جدول زیر آربیتروم در مقابل آپتیمیسم رو مقایسه کردیم :
| جنبه | آربیتروم (Nitro + BoLD) | آپتیمیسم (OP Stack + Cannon) |
|---|---|---|
| اجرا | Nitro مبتنی بر Geth است و با Stylus از اجرای WASM نیز پشتیبانی میکند. | بسیار نزدیک به EVM است و از op-geth و ساختار ماژولار استفاده میکند. |
| سیستم اثبات | از اثبات تقلب تعاملی و چندمرحلهای BoLD استفاده میکند که بدون نیاز به مجوز است. | از سیستم اثبات خطای Cannon استفاده میکند که روی میننت بدون مجوز فعال است. |
| دسترسی به داده | میتواند از اتریوم بهعنوان رولآپ کامل استفاده کند یا سراغ مدل AnyTrust و DAC برود. | عمدتاً دادهها را روی Blobهای اتریوم منتشر میکند و گزینههای ماژولار نیز دارد. |
| زنجیرههای سفارشی | Orbit امکان ساخت L2 و L3 انعطافپذیر را میدهد؛ اما زنجیرههای خارج از اکوسیستم اصلی ممکن است شامل مدل سهم درآمد باشند. | با OP Stack و مجوز MIT، ساخت زنجیره در Superchain را سادهتر میکند؛ مشارکت در Superchain نیز مدل سهم درآمد دارد. |
| زبانهای برنامهنویسی | علاوه بر Solidity، از Rust، C و C++ از طریق Stylus پشتیبانی میکند. | بیشتر روی Solidity و Vyper متمرکز است و سازگاری بالایی با EVM دارد. |
| فلسفه طراحی | تمرکز روی عملکرد بالا، شخصیسازی و ایجاد نقدینگی عمیق در دیفای. | تمرکز روی همراستایی با اتریوم، ماژولار بودن و تعامل بین زنجیرهها. |
آربیتروم روی تایید سریع و انعطاف با Stylus، AnyTrust و Orbit تمرکز داره. آپتیمیسم هم دنبال هماهنگی بیشتر با اتریوم و ساخت اکوسیستم مشترک Superchainهست.
مقایسه آربیتروم و آپتیمیسم از نظر عملکرد
توی این متن میخواییم در مورد مقایسه آربیتروم و آپتیمیسم از نظر عملکرد توضیح بدیم :
آربیتروم و آپتیمیزم هر دو نسبت به اتریوم سریع تر و ارزان تر هستن و تراکنش ها رو در چند ثانیه یا کمتر تایید اولیه می کنن. آربیتروم با زمان بلاک حدود ۲۵۰ میلی ثانیه، واکنش سریع تری داره و برای اجرای تراکنش های پیچیده از Nitro و Stylus استفاده می کنه. آپتیمیسم هم با زمان بلاک ۲ ثانیه ای و ساختار ماژولار OP Stack، عملکردی پایدارتر و قابل پیش بینی تر برای زنجیره های Superchain ارائه میده. با این حال، برداشت مستقیم دارایی از هر دو شبکه به اتریوم همچنان معمولاً به دوره چالش حدود ۷ روزه نیاز داره.
مقایسه کارمزد تراکنش و مقیاسپذیری
آربیتروم و آپتیمیزم کارمزد تراکنش در معمولاً خیلی کمتر از اتریومه و برای انتقال ساده یا سواپ سبک، اغلب به چند سنت یا حتی کمتر میرسه. البته این هزینه ثابت نیست و با شلوغی شبکه های لایه ۲ و قیمت گس یا blob در اتریوم بالا و پایین میشه.
آربیتروم به خاطر فشرده سازی بهتر داده ها و معماری Nitro، در تراکنش های پیچیده یا پرتعداد گاهی هزینه بهینه تری داره. شبکه Arbitrum Nova هم با مدل AnyTrust میتونه کارمزدهای پایین تری ارائه بده؛ البته این مدل در دسترسی به داده، فرض اعتماد بیشتری نسبت به رول آپ کامل داره.
آپتیمیسم هم از blobهای اتریوم و دسته بندی تراکنش ها استفاده میکنن تا هزینه رو پایین نگه دارن. ضمن اینکه رشد Superchain میتونه هزینه های زیرساخت رو بین زنجیره ها و کاربران بیشتری تقسیم کنه.
از سایت guarda براتون مطلبی درباره کارمزد آپتیمیسم آوردیم که به همراه ترجمه میخونیم:
Network fees are the fees that are charged by the Optimism platform for processing transactions. These fees are paid by users and are used to compensate validators for their services
ترجمه: کارمزد شبکه، هزینه ای که پلتفرم آپتیمیسم برای پردازش تراکنش ها دریافت میکنه. کاربران این هزینه رو پرداخت میکنن و برای جبران خدمات اعتبارسنج ها استفاده میشه.
از نظر مقیاس پذیری آربیتروم در مقابل آپتیمیسم :
هر دو شبکه تراکنش ها رو بیرون از اتریوم اجرا و به صورت دسته ای روی اون ثبت میکنن؛ به همین دلیل ظرفیت پردازش بالاتری نسبت به لایه ۱ دارن. آربیتروم با Orbit و آپتیمیسم با Superchain، امکان ساخت زنجیره های متعدد رو هم میده تا مقیاس پذیری فقط محدود به یک شبکه نباشه.
نمیشه همیشه یکی رو قطعی ارزان تر بدونی؛ هزینه واقعی به نوع تراکنش، زمان انجام اون و شلوغی هر شبکه بستگی داره.
مقایسه امنیت آربیتروم و آپتیمیسم
مقایسه آربیتروم و آپتیمیسم از نظر امنیت:
آربیتروم و آپتیمیسم هر دو امنیت خوبی دارن، اما روش بررسی تراکنش ها در اون ها فرق داره. آربیتروم از اثبات تقلب چندمرحله ای استفاده میکنه که جزئیات بیشتری رو بررسی میکنه و از نظر فنی ساختار دفاعی قوی تری داره. آپتیمیسم با مدل Cannon، مسیر ساده تری رو انتخاب کرده تا توسعه و به روزرسانی شبکه راحت تر باشه.
توسعه فنی آربیتروم بیشتر با Offchain Labs و آپتیمیسم با OP Labs پیش میره، اما این شرکت ها به دارایی یا کیف پول کاربران دسترسی ندارن. هر دو شبکه هنوز در مسیر تمرکززدایی هستن و تلاش میکنن نقش نهادهای مرکزی رو کمتر کنن.
هر دو شبکه توسط شرکت های امنیتی مثل Consensys، Trail of Bits و OpenZeppelin بررسی شده. همچنین تا امروز هک بزرگی که کل شبکه یا دارایی کاربران رو تحت تاثیر قرار بده، برای آربیتروم و آپتیمیسم ثبت نشده.
مقایسه اکوسیستم آربیتروم و آپتیمیسم
از اونجایی که آربیتروم و آپتیمیسم برای بالا بردن ظرفیت تراکنشها از روش فنی نسبتاً مشابهی استفاده میکنن، مقایسه رشد و وضعیت اکوسیستمشان جذاب میشه.
از نظر TVL یا ارزش کل دارایی قفلشده، آربیتروم فاصله محسوسی با آپتیمیسم داره. طبق دادههای دیفای لاما، TVL آربیتروم بیشتر از دو برابر آپتیمیسمه.
بررسی Blockcrunch هم نشون میده TVL آربیتروم بین بخشهای مختلف دیفای متنوع تر پخش شده ؛ تقریباً ۳۰ درصد اون از بازار مشتقات و ۲۲ درصد از صرافیهای غیرمتمرکز میاد. اما در آپتیمیسم، DEXها سهم بزرگ تری دارن و نزدیک به ۴۲ درصد TVL رو تشکیل میدن؛ در حالی که سهم بازار مشتقات حدود ۱۷ درصده.
یک نکته جالب دیگه، سهم پروتکلهای بومی و غیربومی در TVL هر شبکه هست. حدود ۵۴ درصد از ارزش کل قفلشده آربیتروم از پروتکلهای بومی خودش میاد، اما این عدد در آپتیمیسم فقط ۲۹ درصده.
دلیل اصلی این تفاوت، نقش پررنگ GMX در اکوسیستم آربیترومه. GMX به تنهایی نزدیک ۲۵ درصد از کل TVL آربیتروم رو تشکیل میده.
از نظر فعالیت پروتکلها هم آربیتروم دست بالاتر رو داره. تعداد پروتکلهای فعال روی آربیتروم ۲۵۶ تاست، در حالی که آپتیمیسم ۱۱۹ پروتکل داره.
آربیتروم در تعداد آدرسهای فعال روزانه و تراکنشهای روزانه هم جلوتره. ایردراپ ARB این فاصله رو بیشتر کرد، هرچند احتمال داره بعد از خوابیدن هیجان ایردراپ، تعداد تراکنشها و آدرسهای فعال به سطح عادیتری برگرده.
در زمان نوشته شدن این متن، آربیتروم حتی از اتریوم هم تراکنش روزانه و آدرس فعال روزانه بیشتری پردازش میکرد؛ اما احتمالا این وضعیت برای مدت طولانی ادامه پیدا نمیکنه.
مزایا و معایب آربیتروم و آپتیمیسم
مزایای آربیتروم
- نقدینگی خیلی قوی در دیفای و رتبه اول تی وی ال در زنجیره اصلی.
- پشتیبانی از استایلوس که اجازه میده علاوه بر ای وی ام با زبان های راست، سی و سی پلاس پلاس هم کد بزنی.
- سیستم اثبات تقلب چند مرحله ای و BoLD که خیلی پخته و بهینه هست.
- امکانات انعطاف پذیر برای ساخت زنجیره اختصاصی با اربیت و AnyTrust.
- سرعت و عملکرد بالا به همراه فشرده سازی عالی داده ها.
معایب آربیتروم
- مدل اشتراک درآمد و لایسنس برای زنجیره های اربیت که خارج از اکوسیستم اصلی ساخته میشن.
- معماری فنی که از قدیم پیچیده تر بوده.
- متمرکز بودن سیکوئنسر یا همون توالی ساز که البته درد مشترک کل این حوزه هست.
مزایای آپتیمیسم
- فریم ورک ماژولار و کاملا متن باز OP Stack و ایده سوپرچین برای وصل کردن زنجیره ها به هم.
- هماهنگی فوق العاده با اتریوم و شباهت کامل به ای وی ام که کار برنامه نویس ها رو خیلی راحت میکنه.
- تمرکز ویژه روی کالاهای عمومی و سیستم حاکمیت جمعی.
- حضور زنجیره های پر رفت و آمد و بزرگی مثل بیس که باعث رشد و شناخته تر شدن شبکه میشن.
معایب آپتیمیسم
- حجم کل دارایی قفل شده در خود شبکه اصلی آپتیمیسم کمتر از آربیتروم وانه.
- تکمیل سیستم اثبات تقلبش نسبت به آربیتروم کمی عقب تره که البته الان تا حد زیادی جبران شده.
- هماهنگ کردن این همه زنجیره در سوپرچین میتونه تصمیم گیری ها و حاکمیت شبکه رو پیچیده کنه.
آربیتروم بهتر است یا آپتیمیسم؟
بین آربیتروم یا آپتیمیسم کدوم بهتره :
برای کاربرهای دیفای، آربیتروم معمولا اولین گزینه ایه که سراغش میرن. عمق نقدینگی بالا، برنامه های جاافتاده و مسیرهای متنوع بریج باعث میشن اسلیپیج کمتر بشه و تراکنش ها خیلی تمیزتر اجرا بشن. البته معنیش این نیست که آربیتروم همیشه بهتره، بلکه قضیه اینه که دیفای کارها خیلی سریع دردسر کمبود نقدینگی رو حس میکنن.
برای توسعه دهنده ها ماجرا بیشتر جنبه استراتژیک داره.
آربیتروم دستت رو با ابزارهایی مثل Nitro، Stylus و Orbit باز میذاره، اما آپتیمیسم تو رو به دنیای OP Stack و اکوسیستم سوپرچین وصل میکنه
. اگه میخوای یه اپلیکیشن دیفای با نقدینگی سنگین راه بندازی، آربیتروم برات جذاب تره؛ ولی اگه فکرت ساختن یه زنجیره اختصاصی، هماهنگی بین چند اکوسیستم یا استفاده از زیرساخت های مشترکه، آپتیمیسم انتخاب منطقی تریه. برای انتخاب بهترین ارز دیجیتال برای سود روزانه هم باید علاوه بر سرعت شبکه، نقدینگی، کارمزد و فرصتهای معاملاتی هر اکوسیستم رو بررسی کنی.
نتیجه گیری
آربیتروم و آپتیمیسم هر دو انتخاب های خوب برای فرار از کارمزد بالای اتریوم هستن، اما مسیرشون فرق داره. آربیتروم برای کسی که با دیفای، ترید غیرمتمرکز، نقدینگی و سرعت بالا سروکار داره، معمولا گزینه جذاب تریه. آپتیمیسم بیشتر به درد توسعه دهنده ها و پروژه هایی میخوره که دنبال ساخت زنجیره اختصاصی یا حضور در اکوسیستم Superchain هستن. با این حال، فقط به اسم شبکه نگاه نکن. قبل از انتقال سرمایه، کارمزد لحظه ای، نقدینگی صرافی، امنیت بریج و اپلیکیشنی که میخوای استفاده کنی رو بررسی کن.
سوالات متداول
جواب قطعی برای همه وجود نداره. آربیتروم معمولا برای دیفای، نقدینگی بالا و تراکنش سریع تر انتخاب محبوب تریه. آپتیمیسم برای توسعه پروژه و استفاده از OP Stack یا Superchain میتونه مناسب تر باشه.
کارمزد هر دو خیلی کمتر از اتریومه، اما نمیشه همیشه یکی رو ارزان تر دونست. قیمت گس اتریوم، هزینه blob، شلوغی شبکه و نوع تراکنش روی هزینه نهایی اثر میذاره.
هر دو تراکنش ها رو بیرون از اتریوم پردازش و به صورت دسته ای روی شبکه اصلی ثبت می کنن. تراکنش ها در ابتدا معتبر فرض میشن و اگر کسی به آن ها اعتراض داشته باشه، سیستم اثبات تقلب وارد عمل میشه.
